تعریف اختلال

اختلال بیش فعالی نقص توجه ADHD چیست؟

اختلال بیش فعالی نقص توجه (ADHD) اختلال مزمنی است که میلیون ها کودک را تحت تأثیر قرار داده است و اغلب تا بزرگسالی ادامه پیدا می کند. این اختلال شامل ترکیبی از مشکلات پایدار از قبیل مشکل در توجه مستمر، بیش فعالی و رفتار تکانشی (رفتاری بدون فکر و عجولانه) می شود.

اختلال بیش فعالی نقص توجه در کودکان ممکن است منجر به اعتماد به نفس پایین، روابط آسیب دیده و عملکرد ضعیف در مدرسه شود. گاهی اوقات علایم بیش فعالی با افزایش سن کاهش پیدا می کند. به هر حال، در بعضی از افراد هرگز علایم بیش فعالی نقص توجه به طور کامل از بین نمی رود. اما، می توانند راهبردهایی یاد بگیرند تا بتوانند موفق شوند.

در حالی که درمان نمی تواند بیش فعالی اختلال نقص توجه را به طور کامل خوب کند، اما می تواند کمک بزرگی در کنترل علایم آن بکند. تشخیص زودهنگام و درمان بیش فعالی می تواند نتایج درمانی بیشتری به همراه داشته باشد.

• علایم و نشانه های بیش فعالی نقص توجه

  ویژگی های اصلی اختلال بیش فعالی نقص توجه شامل نقص توجه و رفتار بیش فعالی و تکانشگری می شود. نشانه های بیش فعالی قبل از سن ۱۲ سالگی شروع می شود و در بعضی کودکان، این علایم حتی در سن ۳ سالگی بروز می کند. علایم اختلال بیش فعالی نقص توجه می تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد و ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کنند.

  اختلال بیش فعالی نقص توجه در پسران بیشتر از دختران بروز می کند و بروز رفتارهای این اختلال در دختران و پسران می تواند متفاوت باشد. برای مثال، پسران ممکن است بیشتر بیش فعال باشند و دختران ممکن است بیشتر بی توجه باشند.

  اختلال بیش فعالی نقص توجه سه زیرگروه دارد:

  • عمدتاً بی توجه : اکثر علایم در حیطه بی توجهی قرار دارند.

  • عمدتاً بیش فعال و تکانشگر : اکثر علایم بیش فعالی و تکانشگری هستند.

  • ترکیبی : این زیرگروه ترکیبی از علایم بی توجهی و علایم بیش فعالی و تکانشگری است.

  بی توجهی

  کودکی که الگوی بی توجهی را نشان می دهد، ممکن است اغلب:

  • نتواند به جزئیات توجه دقیق داشته باشد یا در تکالیف تحصیلی خطاهای ناشی از بی توجهی از وی سر می زند.

  • در حفظ توجه بر روی تکالیف یا فعالیت های مربوط به بازی ها مشکل دارد.

  • وقتی مستقیماً با او صحبت می شود، به نظر می رسد گوش نمی دهد.

  • دستورالعمل ها را دنبال نمی کند و قادر نیست تکالیف مدرسه و فعالیت های روزمره زندگی را به پایان برساند.

  • در سازمان دهی کارها و فعالیت هایش مشکل دارد.

  • از تکالیفی که نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است اجتناب می کند یا آن ها را دوست ندارد، مثل تکالیف مدرسه.

  • وسایل لازم برای انجام تکالیف یا فعالیت ها را گم می کند، برای مثال، اسباب بازی ها، وسائل مدرسه مداد.

  • به راحتی حواسش پرت می شود.

  • فعالیت های روزمره را فراموش می کند.

  بیش فعالی و تکانشگری

  کودکی که نشانه های بیش فعالی و تکانشگری را نشان می دهد، اغلب:

  • با دست ها یا پاهایش ور می رود و یا آن ها را تکان می دهد.

  • نشستن در سر کلاس یا دیگر موقعیت ها برایش سخت است.

  • دایم حرکت می کند.

  • در مکان هایی که مناسبتی ندارد می دود یا از در و دیوار بالا می رود.

  • زیاد حرف می زند.

  • اغلب قادر به انتظار کشیدن برای نوبت نیست.

  • اغلب وسط حرف دیگران می پرد و یا فعالیت هایشان را قطع می کند.

  مسائل تکمیلی

  به علاوه، کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی نقص توجه این موارد را دارد:

  • علایم حداقل ۶ ماه طول کشیده است.

  • چندین علامت که اثر منفی بر مدرسه، منزل یا روابط گذاشته است در بیش از یک موقعیت دارد.

  • رفتارهایی انجام می دهد که برای کودکان همسن که اختلال بیش فعالی نقص توجه ندارند، نرمال نیست.

  رفتار نرمال در مقایسه با اختلال بیش فعالی نقص توجه

  بسیاری از کودکان سالم گاهی اوقات بی توجه، بیش فعال یا تکانشگر هستند. طبیعی است که کودکان پیش دبستانی ظرفیت توجه کوتاهی داشته باشند و نتوانند یک فعالیت را برای مدتی طولانی ادامه دهند. حتی در کودکان بزرگتر و نوجوانان، ظرفیت توجه اغلب به سطح علاقه بستگی دارد.

  همین مورد برای بیش فعالی نیز صادق است. کودکان به طور طبیعی پر انرژی و پرتکاپو هستند؛ آن ها اغلب به مدتی طولانی پر از انرژی هستند، حتی بعد از این که والدینشان خسته شده اند و انرژی شان تمام شده است. به علاوه، بعضی از کودکان فقط به طور طبیعی سطح فعالیت بیشتری نسبت به دیگران دارند. کودکان نباید فقط به خاطر اینکه متفاوت از دوستان یا خواهر و برادران خود هستند، به عنوان افراد مبتلا به اختلال بیش فعالی نقص توجه طبقه بندی شوند.

  کودکانی که مشکلاتی در مدرسه دارند، اما در خانه خوب عمل می کنند یا با دوستان خود روابط خوبی دارند، احتمالا با چیز دیگری به جز اختلال بیش فعالی نقص توجه درگیر هستند. همین موضوع در مورد بیش فعالی و نقص توجه در خانه صادق است، اما آنهایی  که تکالیف خانگی و روابط دوستی را تحت تأثیر قرار نمی دهند، مشکل محسوب نمی شوند.

  چه زمانی به متخصص رجوع کنیم

  اگر نگران هستید که آیا کودکتان علایم و نشانه های بیش فعالی نقص توجه دارد، به متخصص رجوع کنید.

• دلایل بیش فعالی نقص توجه (ADHD)

  در حالی که علت دقیق بیش فعالی نقص توجه شناخته نشده است، تلاش های پژوهشی همچنان ادامه دارد. عواملی که ممکن است در رشد و گسترش اختلال بیش فعالی نقص توجه دخیل باشند، شامل این موارد می شود:

  • ژنتیک : اختلال بیش فعالی نقص توجه در خانواده فرد مبتلا رواج بیشتری دارد و مطالعات نشان داده است که ممکن است ژن نقش داشته باشد.

  • محیط : عوامل محیطی خاصی از قبیل در معرض سرب قرار گرفتن ممکن است خطر مبتلا شدن به این اختلال را افزایش دهد.

  • تحول : وجود مشکلاتی در سیستم عصبی مرکزی در لحظه های کلیدی و حساس رشد و تحول ممکن است از دلایل بیش فعالی نقص توجه نقش داشته باشند.

• عوامل خطرساز در بروز اختلال بیش فعالی نقص توجه (ADHD)

  عوامل خطر بیش فعالی نقص توجه ممکن است شامل این موارد شود:

  • وجود بستگان خونی از قبیل والدین یا خواهران و برادران مبتلا به اختلال بیش فعالی نقص توجه یا دیگر اختلالات روانی

  • در معرض سموم محیطی قرار گرفتن از قبیل سرب که عمدتا در رنگ و لوله های ساختمان های قدیمی یافت می شود.

  • مصرف دارو در زمان بارداری، مثل مصرف الکل یا سیگار در زمان بارداری

  • تولد نارس

  اگر چه شکر، مظنون مشهوری در علت بیش فعالی است، اما شواهد محکمی وجود ندارد. بسیاری از موضوعات دوران کودکی می تواند منجر به مشکلاتی در حفظ توجه شود، اما این مشکلات برابر با اختلال بیش فعالی نقص توجه نیست.

• عوارض بیش فعالی نقص توجه (ADHD)

  اختلال بیش فعالی نقص توجه می تواند مشکلاتی را برای زندگی کودکان ایجاد کند. کودکان مبتلا به این اختلال:

  • اغلب در کلاس مشکل دارند که می تواند منجر به شکست تحصیلی و مورد قضاوت دیگر کودکان و بزرگسالان قرار گرفتن، بشود.

  • نسبت به کودکانی که این اختلال را ندارند بیشتر تصادف می کنند و همه نوع آسیبی می بینند.

  • اعتماد به نفس کمتری دارند.

  • بیشتر احتمال دارد که در تعامل با دیگران و پذیرفته شدن توسط همسالان و بزرگسالان دچار مشکل شوند.

  • احتمال بیشتری دارد که الکل مصرف کنند یا دچار سوء مصرف مواد و دیگر رفتارهای خلافکارانه شوند.

  مشکلاتی که گاهی همزمان با اختلال نقص توجه- بیش فعالی (ADHD) وجود دارد

  اختلال نقص توجه- بیش فعالی منجر به دیگر مشکلات روانشناختی و تحولی نمی شود. اما، کودکانی که مبتلا به اختلال نقص توجه- بیش فعالی (ADHD) هستند، احتمال بیشتری دارد که نسبت به دیگران مبتلا به اختلالاتی مانند موارد زیر شوند:

  • اختلالات یادگیری که شامل مشکلاتی چون درک کردن و ارتباط برقرار کردن می شود.

  • اختلالات اضطرابی که ممکن است منجر به نگرانی و عصبانیت شود.

  • افسردگی که به طور مکرر در در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه- بیش فعالی (ADHD) رخ می دهد.

  • اختلال خلق نامنظم مخرب که با تحریک پذیری و مشکلاتی در تحمل ناکامی مشخص می شود.

  • اختلال نافرمانی مقابله ای که عموماً به عنوان الگوی رفتاری منفی، مقابله ای و پرخاشگرانه نسبت به اشخاص مقتدر تعریف شده است.

  • اختلال سلوک که توسط رفتار ضداجتماعی از قبیل دزدی، درگیری، تخریب اموال و آسیب زدن به مردم و حیوانات مشخص می شود.

  • اختلال دوقطبی که شامل افسردگی و نیز رفتار مانیا می شود.

  • سندروم توره که یک اختلال نورولوژیکی است و به وسیله تیک های عضلانی و صوتی مکرر مشخص می شود.

• آماده سازی برای شروع درمان بیش فعالی نقص توجه (ADHD)

  ممکن است کار ارزیابی کودک خود را با مراجعه به پزشک خانواده یا متخصص اطفال شروع کنید. بر اساس نتایج ارزیابی اولیه، ممکن است دکتر شما را به یک متخصص از قبیل روانشناس یا روانپزشک ارجاع دهد.

  کارهایی که می توانید انجام دهید

  به منظور آماده شدن در قرار ملاقات:

  • فهرستی از هر گونه علامت یا مشکلی را که کودکتان در خانه یا مدرسه دارد، آماده کنید.

  • اطلاعات شخصی کلیدی را آماده کنید، از قبیل هر گونه استرس اساسی یا تغییرات اساسی که اخیرا در زندگی شما رخ داده است.

  • فهرستی از تمام داروها تهیه کنید که شامل داروهایی چون ویتامین ها، داروهای گیاهی یا دیگر داروهایی می شود که کودک شما مصرف می کند، به همراه میزان دوز آن ها.

  • هر گونه نتایج ارزیابی هایی که در گذشته انجام داده اید و نتایج آزمون های رسمی را بیاورید اگر قبلا توسط متخصصین دیگر ارزیابی شده اید.

  • فهرستی از سؤالات تهیه کنید تا از دکتر کودکتان بپرسید.

  بعضی از سؤالات اساسی برای پرسیدن از دکتر شامل این موارد می شود:

  • به جز اختلال نقص توجه- بیش فعالی (ADHD) دلایل احتمالی دیگر برای علایم کودکم چیست؟

  • نیاز است که کودکم چه آزمون هایی را اجرا کند؟

  • چه درمان هایی وجود دارد و شما کدام را پیشنهاد می کنید؟

  • چه درمان های جایگزینی به جز درمان هایی که شما معرفی کرده اید، وجود دارد؟

  • کودک من مشکلات پزشکی دیگری دارد. چگونه می توانم به بهترین وجه این علایم را با همدیگر مدیریت کنم؟

  • آیا باید به متخصص دیگری رجوع کنیم؟

  • داروهایی که برای کودکم تجویز شده است، چه عوارضی می تواند داشته باشد؟

  • آیا بروشور یا مطلب چاپ شده ای در رابطه با اختلال نقص توجه- بیش فعالی (ADHD) دارید؟

  در پرسیدن سؤالات از متخصص خود شک نکنید.

  انتظاراتی که دکتر از شما دارد

  برای پاسخ دادن به سؤالاتی که ممکن است دکتر بپرسد، آماده باشید. از قبیل:

  • چه زمانی برای اولین بار متوجه مسائل رفتاری کودکتان شدید؟

  • آیا رفتارهای مشکل ساز در همه مواقع رخ می دهید یا فقط در موقعیت های خاصی مشاهده می شود؟

  • شدت مشکلات کودکتان چقدر است؟

  • چه چیزهایی به نظر می رسد که علایم کودک شما را بدتر می کند؟

  • چه چیزهایی به نظر می رسد که علایم کودک شما را بهتر می کند؟

  • آیا کودکتان کافئین مصرف می کند؟ به چه میزان؟

  • کودکتان در شبانه روز چقدر می خوابد و الگوی خواب او به چه صورتی است؟

  • عملکرد تحصیلی حال حاضر و گذشته کودکتان چطور بوده است؟

  • آیا کودکتان در خانه مطالعه می کند؟ آیا در خواندن مشکلی دارد؟

  • از چه روش های نظم بخشی در خانه استفاده کرده اید؟ کدام یک از این روش ها مؤثرتر بوده است؟

  • توضیح بدهید که چه کسانی در خانواده زندگی می کنند و فعالیت های معمول روزمره چگونه است؟